BAE kurumlar vergisi: nitelikli free zone ve küçük işletme indirimi

Kısaca

BAE FTA rehberleri, serbest bölgede kurulmanın kurumlar vergisinden kendiliğinden muafiyet sağlamadığını açıklıyor. Bu ders, BAE’de faaliyet yöneten okurlar için nitelikli serbest bölge statüsüyle küçük işletme indiriminin koşullarını karşılaştırır. Ayrım; hangi gelirin nasıl değerlendirileceğini, hangi belgelerin hazırlanacağını ve yapılan seçimin sonraki dönemleri nasıl etkileyeceğini anlamak açısından önemlidir.

Nasıl işler

Kuruluş yeri ile vergi statüsü farklıdır. Serbest bölge kişisi, serbest bölgede kurulmuş veya kayıtlı tüzel kişiyi ifade eder. FTA’nın serbest bölge rehberindeki nitelikli statü ise faaliyet, gelir ve uyum koşullarının birlikte karşılanmasına bağlıdır; yalnız kuruluş belgesi bu koşulların sağlandığını göstermez.

FTA genel rehberine göre yeterli ekonomik varlık değerlendirmesinde çalışanlar, fiziksel varlıklar ve işletme giderleri faaliyetin niteliği ve hacmiyle birlikte incelenir. Nitelikli statü için hasılatın büyüklüğünden bağımsız olarak denetlenmiş finansal tablolar hazırlanmalı ve saklanmalıdır. İlişkili kişilerle işlemlerde bağımsız taraflar arasındaki koşulların esas alınmasını ifade eden emsallere uygunluk ilkesi ve transfer fiyatlandırması belgelendirme yükümlülükleri de dikkate alınır.

Gelir sınıflandırması işlem düzeyinde yapılır. FTA’nın serbest bölge rehberi, karşı tarafın serbest bölge kişisi ve işlemden yararlanan taraf olmasıyla faaliyetin nitelikli sayılmasını ayrı değerlendirme yolları olarak ele alır; kapsam dışında bırakılan faaliyetler ayrıca kontrol edilir. Fikrî mülkiyet gelirlerinin özel koşulları vardır ve marka gibi pazarlamayla ilgili haklar nitelikli fikrî mülkiyet kapsamında değildir.

Nitelikli olmayan hasılatın sınırlı kalmasına izin veren test, sabit tutarla toplam hasılata bağlı oransal sınırdan düşük olanını esas alır; güncel değer için resmî kaynağa bakın. Burada hasılat, giderler düşülmeden önceki brüt gelirdir; kârla aynı değildir. FTA genel rehberinde belirtilen işyeri ve taşınmaz hasılatları için hesap dışında bırakma kuralları bulunduğundan, finansal tablolardaki toplamları doğrudan birbirine bölmek yeterli olmayabilir.

Bu tolerans, her gelir türünü nitelikli gelire dönüştürmez. FTA’nın serbest bölge rehberine göre yurt içindeki veya dışındaki işyerlerine atfedilen gelirlerle bazı taşınmaz ve fikrî mülkiyet gelirleri ayrı değerlendirilir. Örneğin serbest bölgedeki ticari taşınmazdan elde edilen gelirin sınıflandırılmasında, işlemin karşı tarafının serbest bölge kişisi olup olmadığı önem taşır.

Nitelikli gelirle nitelikli olmayan vergilendirilebilir gelir farklı oranlara tabidir; güncel değer için resmî kaynağa bakın. Nitelikli statüdeki işletme, genel rejimdeki başlangıç gelir dilimine tanınan oran uygulamasını nitelikli olmayan vergilendirilebilir gelirine taşıyamaz. Bununla birlikte, rehberde ayrı vergilendirileceği belirtilen gelirlerin bulunması tek başına nitelikli statünün kaybedildiği anlamına gelmez.

Gelirleri ayırmak zararların değerlendirilmesi için de gereklidir. FTA’nın serbest bölge rehberine göre nitelikli gelir faaliyetinden doğan zarar, nitelikli olmayan vergilendirilebilir kazançtan düşülemez, başka mükellefe aktarılamaz veya ileride kullanılmak üzere taşınamaz. Vergilendirilen bölümdeki zararlar ise kendi koşullarıyla değerlendirilir; bu nedenle muhasebede görülen toplam sonuç tek başına vergi sonucunu açıklamaz.

Statü kaybının etkisi ihlal anıyla sınırlı değildir. Koşulların ihlal edilmesi, ilgili vergi döneminin başından itibaren nitelikli statünün kaybına yol açar ve sonuç sonraki dönemlerde de sürer. FTA rehberine göre genel vergileme rejiminin seçilmesi de seçimin geçerli olduğu dönemden başlayarak sonraki dönemleri etkiler; dolayısıyla rejim değişikliği yalnız cari dönemin vergi hesabıyla değerlendirilmez.

Küçük işletme indirimi farklı bir mekanizmadır. FTA’nın küçük işletme rehberine göre uygun mükellef seçim yaptığında, ilgili dönem için vergilendirilebilir geliri bulunmadığı kabul edilir. Bu, giderlere eklenen bir indirim kalemi değildir; vergilendirilebilir gelirin hesaplanmasına ilişkin kolaylık sağlar ve ilgili dönem için kurumlar vergisi ödemesi doğmaz.

Uygunluk incelemesinde BAE’de vergi bakımından yerleşiklik ve ilgili dönemle önceki vergi dönemlerinin tamamındaki hasılat dikkate alınır; güncel değer için resmî kaynağa bakın. Tüzel kişilerin hasılat hesabı BAE içindeki ve dışındaki gelirlerini kapsar. Rehbere göre çok uluslu bir grubun BAE’deki şirketi de yalnız kendi hasılatı düşük olduğu için indirimi seçemez.

Nitelikli serbest bölge kişisi, hasılat koşulunu karşılasa bile küçük işletme indirimini seçemez. Buna karşılık, nitelikli statüde olmayan serbest bölge kişileri diğer koşulları sağladıklarında yararlanabilir. Genel rejimi seçerek nitelikli statüden çıkan işletme açısından da küçük işletme indirimi otomatik sonuç değildir; uygunluk ayrıca incelenir.

FTA’nın küçük işletme rehberi, indirim seçilen dönemde basitleştirilmiş beyanname verilmesini öngörür; beyan yükümlülüğü devam eder. Bu dönemde vergi zararı oluşturulamaz, kullanılamaz veya başka mükellefe aktarılamaz; önceki dönemlerden gelen kullanılmamış zararlar ise indirim seçilmeyen sonraki dönemlerde koşullarıyla değerlendirilmek üzere taşınır. Hasılat sınırının altında kalmak amacıyla işletmenin yapay biçimde bölünmesi, ödenmeyen verginin ve uygulanabilecek cezaların talep edilmesine yol açabilir.

Örnek

Kurgusal örnekte, serbest bölgede kurulu bir üretim şirketinin 720.000 dirhem hasılat ve 110.000 dirhem muhasebe kârı kaydettiğini varsayalım. Tutarlar varsayımsaldır ve şirketin nitelikli statünün bütün koşullarını sağladığı kabul edilmektedir.

Yönetim, hasılatın güncel küçük işletme sınırının altında olduğunu belirlese bile bu statü devam ederken küçük işletme indirimini seçemez. Genel rejime geçiş değerlendirilirken yalnız cari kâr değil, önceki dönemlerin hasılatı ve seçimin sonraki dönemlere etkisi de incelenir. Muhasebe kârı, hasılat koşulunun kontrolünde kullanılacak tutarın yerine geçmez.

Genel rejim seçildikten sonra küçük işletme indiriminin bütün koşulları ayrıca karşılanır ve indirim seçilirse, ilgili dönemin vergilendirilebilir geliri bulunmadığı kabul edilir. Şirketin beyanname verme sorumluluğu sürer. Önceden devreden vergi zararları varsa bunlar, indirim seçilen dönemde kullanılmadan sonraki dönemler için ayrıca izlenir.

Kontrol listesi

• Kuruluşun serbest bölge kişisi olmasıyla nitelikli vergi statüsünün koşullarını ayrı değerlendirin.
• Gelirleri faaliyet, karşı taraf, işyeri, taşınmaz ve fikrî mülkiyet özelliklerine göre ayırın.
• Nitelikli olmayan hasılat hesabında hangi kalemlerin kapsam dışında bırakıldığını kontrol edin.
• Çalışan, varlık ve gider bilgilerinin faaliyetin niteliği ve hacmiyle uyumunu inceleyin.
• Denetlenmiş finansal tablolarla ilişkili kişi işlemlerinin belgelerini birlikte gözden geçirin.
• Küçük işletme indirimi değerlendirmesinde cari ve önceki dönemlerin hasılatını, yurt dışı gelirleriyle birlikte kontrol edin.
• Rejim seçiminin sonraki dönemlere ve kullanılmamış vergi zararlarına etkisini değerlendirin.
• Vergi ödemesi çıkmamasıyla beyan yükümlülüğünün sona ermesini birbirinden ayırın.

Kaynaklar

• BAE FTA — Corporate Tax genel rehberi
• BAE FTA — Small Business Relief rehberi
• BAE FTA — Free Zone Persons rehberi
• BAE FTA — Corporate Tax SSS

Son kontrol: 11.10.2026

Uyarı

Bu ders genel bilgi amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Al-sat önerisi, hedef fiyat ya da kişiye özel yönlendirme içermez.

Vergi, muhasebe ve hukuki sonuçlar işletmenizin durumuna göre değişir; karar vermeden önce mali müşavirinize danışın. Güncel oran, tutar ve tarihler için yukarıdaki resmî kaynaklara bakın.