Hisse senedi okuma: F/K, PD/DD ve FAVÖK oranları nasıl yorumlanır

Kısaca

Hisse senedi oranları, piyasa değerlemesini şirketin finansal verileriyle ilişkilendirir. Bu ders, şirketleri karşılaştırırken F/K, PD/DD ve FAVÖK göstergelerini kullanmak isteyen okurlar içindir. Oranın hangi döneme, kâr tanımına ve şirket kapsamına dayandığını bilmek, hesap sonucunu anlamlandırmayı sağlar.

Nasıl işler

KAP'ın şirket sayfası, incelenecek işletmenin kimliğini doğrulamak için başlangıç noktasıdır. Hesaplamada bilanço, kâr veya zarar tablosu, nakit akış tablosu ve bunları açıklayan dipnotlar birlikte incelenir. Excel'de her girdinin yanına alındığı belgeyi, dönemi ve para birimini kaydetmek, hesabın izlenmesini kolaylaştırır.

Piyasa değeri, pay fiyatıyla toplam pay sayısının çarpımıdır. Fiyatın alındığı gün ile finansal tablonun kapsadığı dönem ayrı kaydedilmelidir. Kâr dönem boyunca oluşurken bilanço, belirli bir andaki varlıkları, borçları ve özkaynağı gösterir.

Ara dönem kârıyla yıllık kârı aynı temeldeymiş gibi karşılaştırmayın. Mevsimsel satışları olan işletmelerde kısa dönem sonucunu doğrudan yıllığa taşımak yanıltıcı olabilir. Grup şirketlerini birlikte gösteren konsolide tablolarda, F/K ve PD/DD hesapları için ana ortaklık sahiplerine ait net kâr ve özkaynak kapsamını koruyun.

F/K, fiyat/kazanç oranıdır. Şirketin piyasa değerinin, aynı ortaklık kapsamındaki net kâra bölünmesiyle hesaplanır. Sonuç, piyasa değerinin kullanılan dönem kârının kaç katı olduğunu gösterir.

Düşük F/K tek başına ucuzluk sonucu vermez. Tekrarlanmayan bir gelir kârı yükselttiğinde, fiyat değişmeden oran düşebilir. Net zarar varsa negatif F/K'yi kârlı şirketlerin oranlarıyla aynı sıralamaya koymak anlamlı değildir.

PD/DD, piyasa değeri/defter değeri oranıdır. Bu hesapta defter değeri, varlıklardan yükümlülükler çıkarıldığında kalan özkaynağı ifade eder. Piyasa değeri, karşılaştırmaya uygun özkaynak tutarına bölünür.

PD/DD hesaplanırken özkaynağın hangi muhasebe ölçümleriyle oluştuğu incelenir. Düşük oran, varlıkların kayıtlı bedellerinden satılabileceğini veya hissedarın aynı tutarı tahsil edeceğini göstermez. Negatif özkaynak bulunan şirketlerde basit oran sıralaması anlamını kaybeder.

KGK'nin BOBİ FRS metni, bağımsız denetlenen ancak TMS uygulamayan işletmelere yöneliktir. Buradaki muhasebe kurallarını herhangi bir şirkete uygulamadan önce, şirketin finansal tablolarında belirtilen raporlama çerçevesi doğrulanmalıdır.

KGK'nin sunduğu metinde, işletmenin yatırım olarak tuttuğu borsada işlem gören paylar raporlama sırasında piyasa değerleriyle ölçülür. Değer değişimi kâr veya zararı etkiler. Bu işlem, yatırım yapılan şirketin PD/DD hesabındaki özkaynağın belirlenmesiyle aynı hesap değildir.

FAVÖK, faiz, amortisman ve vergi öncesi kârdır. Amortisman, uzun süre kullanılan varlıkların maliyetinin kullanım dönemlerine dağıtılmasını ifade eder. FAVÖK tek başına bir oran değil, belirli giderlerin etkisini dışarıda bırakan bir kâr göstergesidir.

Firma değeri/FAVÖK oranı, firma değerinin FAVÖK'e bölünmesiyle hesaplanır. Basitleştirilmiş firma değeri hesabında piyasa değerine finansal borçlar eklenir, nakit ve nakit benzerleri çıkarılır. Ortaklık yapısı ve hesaplamanın kapsamı, ilave düzeltmeler gerektirebilir.

FAVÖK hesabında hangi kalemlerin çıkarıldığını veya geri eklendiğini kontrol edin. Aynı adla sunulan göstergeler farklı düzeltmeler içerebilir. Vergiler, yatırım harcamaları ve alacaklarla stoklara bağlanan para nedeniyle FAVÖK, kasaya giren nakitle aynı değildir.

FAVÖK marjı, FAVÖK'ün satış gelirine oranıdır. Satışlarla faaliyet sonucu arasındaki ilişkiyi gösterir. Piyasa fiyatını içermediği için firma değeri/FAVÖK ile farklı bir soruya yanıt verir.

Karşılaştırılacak şirketlerde faaliyet alanı, borç yapısı, raporlama dönemi ve muhasebe yaklaşımı birlikte değerlendirilir. Aynı sektörde bulunmak, hesapların doğrudan karşılaştırılabildiği anlamına gelmez. Oran farkını açıklarken fiyatın mı, kullanılan finansal büyüklüğün mü değiştiğini ayrı inceleyin.

Örnek

Bu kurgusal örnekte bir üretim şirketinin bütün tutarları varsayımsaldır. Şirketin piyasa değeri 900.000 TL, yıllık net kârı 90.000 TL ve özkaynağı 450.000 TL olsun. Bütün hesaplar aynı şirket kapsamına aittir.

F/K, 900.000 / 90.000 = 10; PD/DD, 900.000 / 450.000 = 2 olarak bulunur. Piyasa değeri, kullanılan yıllık kârın 10 katı ve özkaynağın 2 katıdır. F/K'nin 10 olması, yatırımın 10 yılda geri döneceği anlamına gelmez.

Finansal borç 300.000 TL, nakit 120.000 TL ve yıllık FAVÖK 180.000 TL olsun. Ek düzeltme gerektirmediği varsayılan firma değeri, 900.000 + 300.000 - 120.000 = 1.080.000 TL olur. Firma değeri/FAVÖK ise 1.080.000 / 180.000 = 6 olarak hesaplanır.

Aynı dönemin satış geliri 900.000 TL ise FAVÖK marjı %20'dir. Bu sonuç, satışların FAVÖK'e dönüşen bölümünü gösterir. Hisse fiyatının uygunluğuna ilişkin tek başına sonuç vermez.

Net kârın 30.000 TL'lik bölümünün, tekrar etmeyen bir işlemden kaynaklanan vergi sonrası katkı olduğunu varsayalım. Bu katkı çıkarıldığında kâr 60.000 TL, buna göre hesaplanan F/K ise 15 olur. Fiyat değişmeden oranın değişmesi, kârın içeriğinin hesap üzerindeki etkisini gösterir.

Kontrol listesi

• Şirket kimliğini doğrulayın; finansal tabloları ve ilgili dipnotları birlikte inceleyin.
• Pay fiyatının tarihini, kullanılan pay sayısını ve finansal verilerin dönemini kaydedin.
• Para birimi ve sunum ölçeğini eşitleyin; ara dönem verileriyle yıllık verileri karıştırmayın.
• F/K ve PD/DD için net kârın ve özkaynağın aynı ortaklık kapsamına ait olduğunu doğrulayın.
• Tekrarlanmayan gelirleri belirleyin; raporlanan kâr ile ayrıca hesapladığınız düzeltilmiş kârı ayrı gösterin.
• Özkaynağı etkileyen muhasebe ölçümlerini ve şirketin kullandığı raporlama çerçevesini kontrol edin.
• Firma değeri hesabındaki borç, nakit ve diğer düzeltmelerin kapsamını belgeleyin.
• FAVÖK hesabını finansal tablo kalemleriyle eşleştirin; nakit akış tablosuyla farklarını inceleyin.
• Şirketleri karşılaştırırken oran farkının fiyat, kâr, özkaynak veya borç değişiminden kaynaklanıp kaynaklanmadığını araştırın.

Kaynaklar

• KAP — BIST şirketleri
• CFI — ücretsiz dersler
• KGK — BOBİ FRS

Son kontrol: 12.10.2026

Uyarı

Bu ders genel bilgi amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Al-sat önerisi, hedef fiyat ya da kişiye özel yönlendirme içermez.

Vergi, muhasebe ve hukuki sonuçlar işletmenizin durumuna göre değişir; karar vermeden önce mali müşavirinize danışın. Güncel oran, tutar ve tarihler için yukarıdaki resmî kaynaklara bakın.