Türkiye'de yerleşikken Dubai şirketi: tam mükellefiyet ve çifte vergilendirmeyi önleme

Kısaca

Türkiye'de yaşarken Dubai'de şirket sahibi olmak, kişinin vergi durumuyla şirketin vergi durumunun ayrı incelenmesini gerektirir. Bu ders, sınır ötesi işini yöneten okura tam mükellefiyet, vergi yerleşikliği ve aynı gelir üzerindeki vergileme taleplerini ayırmayı anlatır. BAE FTA'nın kurumlar vergisi rehberi üzerinden ilerleyen vaka, Türkiye tarafında ayrıca doğrulanması gereken noktaları da gösterir.

Nasıl işler

Tam mükellefiyet, genel olarak kişinin ülke içindeki ve yurt dışındaki kazançlarının vergilendirme kapsamına girmesidir. Vaka, Türkiye'de yerleşik kişinin dünya genelindeki kazancının vergilendirme kapsamında olduğu kabulüyle ilerler. GİB sayfası okunamadığı için Türkiye'deki yerleşiklik ölçütleri, beyan koşulları ve belge gereklilikleri mevcut kaynak metinlerinden doğrulanamamıştır.

Başlangıçta şirketin kazancıyla ortağın kendi gelirini ayırmak gerekir. Kâr payı, şirket kârından ortağa yapılan dağıtımdır. Şirketin ödediği verginin ortağın vergi borcundan düşüleceği sonucu, yalnızca ortaklık ilişkisinden çıkarılamaz.

Aynı gelirin aynı kişi adına farklı ülkelerde vergilenmesiyle şirket kazancının ardından ortağın gelirinin vergilenmesi ayrı sorunlardır. Bu ayrım, hangi vergiyi hangi kişinin ödediğini ve hangi gelir için çifte vergilendirmenin giderilmesinin araştırıldığını belirlemeye yardım eder. İncelemenin temel sorusu, ödeme belgesindeki verginin hangi mükellefe ve hangi gelire ait olduğudur.

Şirket açısından sonraki soru, hangi ülkede vergi yerleşiği sayıldığıdır. Vergi yerleşikliği, ülkenin kişiyi vergilendirme bakımından kendisine bağlı saymasını anlatır. FTA rehberi, şirketlerin farklı ülkelerde yerleşik sayılması sorununun anlaşmalarda fiilî yönetim yeri veya yetkili makamların karşılıklı anlaşması üzerinden ele alınabildiğini belirtir.

Fiilî yönetim yeri, şirketin önemli yönetim kararlarının gerçekte nerede alındığıyla ilgilidir. Karar kayıtları, sözleşme süreçleri ve yöneticilerin görevleri bu inceleme için olguları düzenlemeye yardımcı olabilir. Bunlar incelemeyi hazırlamak için kullanılabilecek kayıtlardır; kaynak metinleri bu konuya ilişkin zorunlu belge listesi vermemektedir.

FTA'ya göre yürürlükteki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasıyla BAE kurumlar vergisi düzenlemesi çatıştığında anlaşma hükümleri esas alınır. Rehberdeki genel açıklamalar, Türkiye ile BAE bakımından uygulanacak anlaşma hükümlerini göstermemektedir. Bu nedenle anlaşmanın yürürlüğü, kapsamı ve ilgili gelir için öngördüğü yöntem ayrıca doğrulanmalıdır.

İşyeri kavramı, yabancı işletmenin ülkedeki faaliyetleri nedeniyle vergilendirilmesini sağlayan bağlantıyı ifade eder. FTA rehberi, yabancı şirketin BAE'deki sabit faaliyet yerinin veya şirket adına düzenli olarak sözleşme yetkisi kullanan kişinin bu bağlantıyı oluşturabileceğini açıklar. Hazırlık ve yardımcı faaliyetlere ilişkin istisnalar nedeniyle, yerin varlığı kadar orada yapılan işin niteliği de incelenir.

BAE'de kurumlar vergisi vardır. FTA rehberinde serbest bölge avantajı, gerekli şartları sağlayan işletmenin kapsama giren geliriyle ilişkilendirilir. Serbest bölgede kuruluş, bütün gelirlerin kendiliğinden vergiden muaf olduğu anlamına gelmez.

Çifte vergilendirmenin nasıl giderileceği, gelirin niteliği ve uygulanacak anlaşmayla birlikte değerlendirilir. İstisna yönteminde ilgili gelir belirli koşullarla vergi hesabının dışında tutulur. Mahsup yönteminde başka ülkede ödenen uygun vergi, hesaplanan vergiden belirlenen sınırlar içinde indirilir.

FTA rehberi, anlaşmalarda bu yöntemlerin gelir türüne göre farklılaşabildiğini anlatır. Rehberdeki mahsup örneğinde indirilemeyen fazla tutar başka dönemlere aktarılmaz ve iade edilmez. Türkiye'deki mahsup hakkı, sınırı ve ispat belgeleri için Türkiye kaynaklarının ayrıca incelenmesi gerekir.

FTA rehberindeki yabancı işyeri istisnası da ayrı bir düzenlemedir. Rehber, bu seçim yapıldığında koşulları sağlayan yabancı işyerlerinin birlikte kapsanmasını açıklar. Seçim kapsamında dışarıda bırakılan gelir için yabancı vergi mahsubundan yararlanılamayacağını da belirtir.

Bu işyeri düzenlemesinin hangi işletmeye ve hangi gelire uygulandığı, ortağın kişisel gelirinin incelenmesinden ayrı tutulmalıdır. Resmî oran veya parasal eşik gerektiğinde güncel değer için resmî kaynağa bakın. BAE rehberindeki açıklamalar başka ülkelerin kuralları olarak kullanılamaz.

Örnek

Bu kurgusal örnekte, Türkiye'de yerleşik bir girişimci Dubai'deki danışmanlık şirketinin ortağıdır. Girişimci şirketin bazı yönetim kararlarını Türkiye'den alır. Şirket, Dubai'deki faaliyetleri için müşterilerle sözleşmeler yapar.

Şirketin varsayımsal kazancı 800.000 para birimi, ortağa yaptığı kâr dağıtımı 200.000 para birimidir. Bu tutarlar resmî oran veya eşik göstermez. Çalışma dosyasında şirket kazancı ve ortağın aldığı ödeme ayrı satırlarda izlenir.

Şirketin BAE'de vergi ödediği bilgisi dosyaya eklendiğinde, ödemenin hangi gelire ilişkin olduğu kaydedilir. Bu ödemenin ortağın Türkiye'deki vergisine etkisi, henüz doğrulanmamış mahsup koşulları için araştırma başlığı olarak bırakılır. Dağıtılmayan kazancın ortak açısından sonucu hakkında da mevcut metinlerden hüküm çıkarılmaz.

Yönetim kararlarının Türkiye'den alınması, şirketin yerleşikliği incelenirken değerlendirilecek bir olgudur. FTA'nın açıkladığı genel anlaşma yaklaşımı, çifte yerleşiklik değerlendirmesinde araştırılacak başlıkları gösterir. Sonuç için ilgili iç hukuk kurallarıyla uygulanacak anlaşmanın birlikte doğrulanması gerekir.

Şirket serbest bölgede kurulmuşsa dosyada kuruluş yeriyle avantaj koşulları ayrı başlıklarda izlenir. Şirketin statüsü ve gelirin kapsama uygunluğu ayrı ayrı araştırılır. Vakanın sonunda hazırlanabilen çıktı, mevcut belgelerle açık soruları eşleştiren bir inceleme dosyasıdır.

Kontrol listesi

• İncelenen gelirin şirkete mi, ortağa mı ait olduğunu belirleyin; kazanç ve dağıtım kayıtlarını ayırın.
• Türkiye'deki kişinin yerleşikliği ve beyan yükümlülükleri için okunabilir GİB kaynaklarıyla doğrulama yapılmış mı, kontrol edin.
• Şirketin yönetim kararlarının nerede ve kim tarafından alındığını gösteren mevcut kayıtları düzenleyin.
• Uygulanacak anlaşmanın yürürlüğü, kapsadığı kişiler ve ilgili gelir hükümleri doğrulandı mı, kaydedin.
• BAE'deki faaliyet yerini ve sözleşme yetkilerini, işyeri değerlendirmesinde ele alınacak olgular olarak listeleyin.
• Serbest bölge statüsüyle gelirin avantaj koşullarını karşılamasını ayrı kontrol noktaları olarak izleyin.
• Yabancı vergi ödemelerini mükellef ve gelirle eşleştirin; mahsup veya istisna koşullarının doğrulandığı kaynağı kaydedin.
• Eksik doğrulamaları açık tutun: Türkiye'deki beyan koşulları, süreler, gerekli belgeler ve uygulanacak anlaşmanın ilgili hükümleri.

Kaynaklar

• GİB — Yardım ve Kaynaklar
• BAE FTA — Corporate Tax genel rehberi

Son kontrol: 12.10.2026

Uyarı

Bu ders genel bilgi amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Al-sat önerisi, hedef fiyat ya da kişiye özel yönlendirme içermez.

Vergi, muhasebe ve hukuki sonuçlar işletmenizin durumuna göre değişir; karar vermeden önce mali müşavirinize danışın. Güncel oran, tutar ve tarihler için yukarıdaki resmî kaynaklara bakın.