Ankara, Sanayi Hızlandırıcı Yasa'da Gümrük Birliği statüsünün korunmasını istedi

Ne oldu

Türkiye'nin AB Daimi Temsilcisi Büyükelçi Yaprak Balkan, Sanayi Hızlandırıcı Yasa Önerisi'nde Türkiye'nin Gümrük Birliği aracılığıyla edindiği statünün korunmasını ve kapsama alınacak ortaklar belirlenirken Türkiye'nin en baştan dahil edilmesini istedi. Balkan, Brüksel'de DEİK ile Avrupa İş Zirvesi (EBS) işbirliğiyle düzenlenen Türkiye-AB İş Zirvesi'nin bir oturumunda konuştu. AA Ekonomi'nin haberine göre Balkan, Gümrük Birliği'ni kuran 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı'nın sanayi mallarında gümrük vergilerinin ve tarife dışı engellerin kaldırılmasını öngördüğünü hatırlattı.

Balkan, geçen yıl ikili ticaretin yaklaşık 207 milyar avroya ulaştığını, yalnızca otomotivdeki ticaretin 54 milyar avro olduğunu ve bunun toplamın yaklaşık dörtte birine denk geldiğini belirtti. DEİK Başkanı Nail Olpak ise Gümrük Birliği'nin güncellenmesinin hizmetler, e-ticaret, kamu alımları ve tarım alanlarında yeni işbirliği imkânları yaratacağını söyledi.

Türkiye'deki işletmeler için anlamı

Tartışmanın merkezinde otomotiv ve yan sanayi var. Balkan'ın sunduğu verilerde Türkiye'deki araç üretiminin yaklaşık yüzde 70'i büyük Avrupalı üreticilerin doğrudan ya da ortak yatırımlarına dayanıyor, bir otomobili oluşturan parça ve bileşenlerin yarısından fazlası da AB'den ithal ediliyor. AB'ye parça veya araç tedarik eden bir üretici için kamu alımlarında ve desteklerde Avrupa'da üretilene öncelik veren yaklaşımın Türkiye menşeli ürünlere nasıl uygulanacağı, sipariş ve fiyat planlamasını doğrudan etkileyebilir.

Kamu ihalelerinde satış yapmayı düşünen bir imalatçı için kamu alımları müzakerelerinin başlaması ve karşılıklılığın sağlanması, pazara erişim koşullarını belirleyebilir. Milyarlarca avroluk yatırım planlayan bir şirket ise önce hangi kuralların geçerli olacağını bilmek istiyor; Balkan bu öngörülebilirlik ihtiyacını vurguladı. Kuralların önceden bilinmesi, bu tür yatırımların finansman ve kapasite planlaması açısından belirleyici bir girdi olarak öne çıkıyor.

"Avrupa, değer zincirlerinin içerisinde yeni sınırlar çizerek değil, bu zincirleri güçlendirerek büyür." — Mehmet Ali Yalçındağ, DEİK Türkiye-Avrupa İş Konseyleri Koordinatör Başkanı

Finansal IQ değerlendirmesi

Zirvede dile getirilenler Türk tarafının önceliklerini yansıtıyor. Bu çağrıların karşılık bulup bulmayacağını yasa önerisinin nihai metni ve AB kurumlarının tutumu belirleyecek.

Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ile yasa önerisi ayrı başlıklar: birinde mevcut kazanımların korunması, diğerinde işbirliği alanlarının genişletilmesi isteniyor. Üçüncü ülke ürünlerinin Türkiye üzerinden AB'ye girebileceği kaygısı tartışmanın diğer yüzü; Balkan bu iddiayı "şehir efsanesi" diye nitelese de menşe şartlarının uygulamada nasıl denetleneceği, Türkiye menşeli ürünlerin eşdeğer muamele görmesi açısından belirleyici olabilir.

İzlenecekler

• Sanayi Hızlandırıcı Yasa Önerisi'nin ilerleyen metinlerinde Türkiye'nin Gümrük Birliği statüsüne yer verilip verilmediği (AB kurumları)
• Türkiye ile AB arasında kamu alımları müzakerelerinin başlayıp başlamadığı (Türkiye ve AB yetkilileri)
• Türkiye menşeli araçlara menşe şartları karşılandığında eşdeğer muamele yapılıp yapılmayacağı (AB kurumları)

Kaynak: AA Ekonomi, Ata Ufuk Şeker,Bahattin Gönültaş, 13.10.2026