İran üzerinden Rusya taşımalarında navlun 1,5-2 katına çıktı

Ne oldu

Türkiye'den Rusya'ya İran üzerinden giden transit taşımalarda navlun ağustostan bu yana 1,5 ila 2 katına çıktı. Dünya gazetesinden Aysel Yücel'in aktardığı sektör verilerine göre Karadeniz'deki güvenlik riskleri yük sahiplerini Gürcistan, Romanya, İran ve Baltık limanlarına yöneltti; uzayan mesafeler ve sınırlı kapasite maliyeti yukarı çekti.

Yazının yayımlandığı 21 Ekim itibarıyla yüklerin kaydığı St. Petersburg Limanı'nda konteyner çıkarma maliyeti yüzde 30'a yakın artmıştı. Türkiye ile Tuapse arasındaki feribot seferleri durmuş, Ro-Ro hatları uzun süredir kapalıydı ve bazı yükler karayolundan demiryoluna geçiyordu. Ukrayna tarafında lojistik maliyeti ton başına yaklaşık 50 Euro'ya ulaştı; buğday fiyatlarının ocak ayından bu yana yüzde 27 arttığı bildirildi. Ukrayna, Türkiye, Mısır ve Hindistan ile Karadeniz'de güvenli seyrüsefer için görüşme yürütüyor; Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya'nın girişime karşı çıktığını belirtti.

Türkiye'deki işletmeler için anlamı

Tahıl ithal eden bir un ya da yem üreticisi için tablo, hem emtia fiyatının hem de navlunun aynı anda yükselmesi anlamına geliyor. Denizcilik sektöründen aktarılan bilgiye göre standart navlunun üstüne ton başına 100-120 dolardan başlayan ek bir maliyet ekleniyor; bu fark alım maliyetine ve fiyat listelerine yansıyabilir. Hurda demir alan bir demir-çelik üreticisi için de tedarik rotası değişti: yük artık Dudinka Limanı'ndan İskenderun'a geliyor.

Rusya'ya İran üzerinden mal gönderen bir ihracatçı KOBİ için navlundaki 1,5-2 katlık artış, fiyat teklifini ve tahsilat gelene kadar bağlanan nakdi doğrudan etkileyebilir. Gürcistan hattında ise yeni bir seçenek devreye giriyor: Rusya seferlerini askıya alan Akkon Lines, kasım ayının ilk haftasında Derince ile Poti arasında dokuz günde bir çalışacak, 344 TEU kapasiteli bir fider servis başlatıyor.

"Türkiye iç piyasası bu fiyat artışına hazır değil." — Cem Yavuzvarnalı, Yavuzvarnalı Denizcilik yöneticisi

Finansal IQ değerlendirmesi

Yazıdaki rakamlar farklı kaynaklardan geliyor: navlun artışı sektör verilerine, buğday fiyatı ve lojistik maliyeti ise Ukrayna'ya ilişkin bildirimlere dayanıyor. Bunları tek bir maliyet zincirinde toplamak doğru olmaz. Bir ithalatçının fiyat listesine yansıyan maliyeti; sözleşme vadesi, stok durumu ve tedarik rotasına göre değişebilir. Enflasyona etkinin ne zaman ve ne ölçüde görüleceği de bu yüzden belirsizdir.

Esas belirsizlik, rota kaynaklı maliyetin geçici mi kalıcı mı olacağında yatıyor. Güvenli geçiş girişiminin akıbeti açık olmadığından, işletmelerin nakit akışı ve fiyatlama varsayımlarını tek bir senaryoya bağlaması zorlaşıyor. Gürcistan gibi alternatif hatların kapasitesi de sınırlı olduğu için ölçek ve vade farkları firmadan firmaya değişecektir.

İzlenecekler

• İran üzerinden Rusya taşımalarında navlundaki 1,5-2 katlık artışın sürüp sürmediği; sektör temsilcilerinin yeni verileri
• Ukrayna'nın önerdiği güvenli geçiş düzenlemesine Rusya'nın tutumu ve Türkiye, Mısır, Hindistan ile görüşmelerin seyri
• Buğday fiyatlarının ocak ayından bu yana görülen yüzde 27'lik artışının yönü
• Akkon Lines'ın Derince-Poti hattındaki Poti Shuttle servisinin kasım ayının ilk haftasında başlayıp başlamadığı

Kaynak: Dünya, 21.10.2026