Limanlarda ihracat yükü eylülde %4,6, ithalat yükü %7,1 azaldı

Ne oldu

Türkiye limanlarında eylülde dış ticarete konu yük, geçen yılın eylülüne kıyasla %6,2 azalarak 29 milyon 508 bin tona indi. Denizcilik Genel Müdürlüğü verilerini aktaran Dünya'daki Aysel Yücel imzalı habere göre ihracat yükü %4,6 düşüşle 10 milyon 641 bin ton, ithalat yükü %7,1 düşüşle 18 milyon 866 bin ton oldu.

Haber, gerilemeyi sanayideki daralmaya ve Karadeniz hattındaki jeopolitik gelişmelere bağlıyor. Aynı ayda kabotaj yükü %16,9 artışla 6 milyon 829 bin tona, transit yük %8,2 artışla 6 milyon 42 bin tona çıktı; bu nedenle toplam yük yalnızca %1,2 azalarak 42 milyon 380 bin ton oldu. Ocak-Eylül döneminde ihracat yükü %5,6 azalarak 102 milyon 294 bin tona geriledi. Aynı dokuz ayda ihracatta boş konteyner hareketi 844 bin TEU'dan 983 bin TEU'ya çıkarken, dolu ihracat konteyneri %2 azalarak 2 milyon 923 bin TEU oldu.

Türkiye'deki işletmeler için anlamı

Konteynerle ihracat yapan bir KOBİ için boş konteyner hareketindeki artış, dolu ihracat konteynerinin azaldığı bir döneme denk geliyor. Bu tablo, ekipman temini ve navlun tekliflerinde belirsizlik yaratabilir; sevkiyat planı yapan firmaların teklifleri daha sık güncellemesi gerekebilir.

Ege'den sevkiyat yapan bir ihracatçı açısından liman verileri ayrışıyor: dokuz ayda konteyner hacmi İzmir'de %20,4, Aliağa'da %5,8 geriledi; Mersin'de ise %13,1 arttı. Bu fark, liman seçimini ve karayolu taşıma maliyetini yeniden karşılaştırma ihtiyacı doğurabilir.

İthalat yükündeki %7,1'lik eylül düşüşü, hammadde ya da ara malı alan bir üretici için sanayideki talep zayıflığıyla birlikte okunabilir. Haber ayrıca kabotajdaki artışta yakıt maliyetleri nedeniyle iç taşımaların denize kaymasının etkili olduğunu aktarıyor; yurt içinde ağır yük taşıyan firmalar için denizyolu bir maliyet seçeneği olarak gündeme gelebilir.

Piri Reis Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Soner Esmer'e göre dolu ve boş konteyner dengesi ticaretteki yapısal bozulmaya işaret ediyor.

Finansal IQ değerlendirmesi

Tonaj verisi tek başına ihracat gelirinin düştüğünü göstermez. Ocak-Eylül'de dış ticaret değer bazında %5,3 artarken limanlardaki dış ticaret yükü tonla azaldı. Değer verisi deniz dışındaki taşıma kanallarını da kapsadığı için iki seri doğrudan karşılaştırılamaz; haber farkın ürün bileşiminden mi fiyattan mı kaynaklandığını ayrıştırmıyor.

Toplam yükteki sınırlı düşüş, dış ticaretteki daha sert kaybı gölgeleyebilir, çünkü kabotaj ve transit artışı toplamı yukarı çekiyor. Bu iki kalem ihracatçının satış hacmini yansıtmıyor. Tablo her limanda da aynı değil: Ceyhan ve Mersin büyürken Ege'de kayıp sürüyor. Tek ayın verisinden eğilim çıkarmak yerine ihracat, ithalat ve boş konteyner kalemlerini ayrı ayrı izlemek daha sağlıklı olur.

İzlenecekler

• TÜİK'in 28 Ekim 2026, 10.00 (TSİ) saatinde açıklayacağı Eylül 2026 Dış Ticaret İstatistikleri'nde ihracat ve ithalat değerinin liman tonajındaki düşüşle aynı yönde olup olmadığı
• Denizcilik Genel Müdürlüğü'nün sonraki aylık verilerinde ihracattaki boş konteyner hareketinin artışını sürdürüp sürdürmediği
• İzmir ve Aliağa'daki konteyner hacmi kaybının sürmesi ile Mersin ve Tekirdağ arasındaki hacim farkının seyri

Kaynak: Dünya, 14.10.2026