TCMB: net finansal açık GSYH'nin %24,7'sine çıktı, borç oranı %92'de

Ne oldu

Türkiye ekonomisinin net finansal pozisyon açığı, 2026'nın ikinci çeyreğinde GSYH'nin %24,7'sine ulaştı; oran bir önceki döneme göre 1,97 puan yükseldi. Yurt içi yerleşik sektörlerin finansal varlıkları 237 trilyon lira, yükümlülükleri 255 trilyon lira oldu. Bilgi, TCMB'nin 21 Ekim 2026'da yayımlanan Finansal Hesaplar Raporu'na dayanıyor ve Bloomberg HT tarafından aktarıldı.

Sektörlerin o çeyrekteki net borç alımı GSYH'nin %4,6'sı düzeyinde kaldı; önceki çeyrekte bu oran %10,2 idi. Hane halkı ile dünyanın geri kalanı alacaklı, finansal olmayan kuruluşlar ile genel yönetim ise borçlu konumda. Kredi ve borçlanma senetlerinden oluşan toplam borç, GSYH'nin %92'sine indi ve önceki çeyreğe göre bir miktar azaldı.

Türkiye'deki işletmeler için anlamı

Rapor, finansal olmayan kuruluşların, yani reel sektör şirketlerinin, diğer sektörlere borçlu olduğunu gösteriyor. Bu şirketlerin varlıklarında %46, yükümlülüklerinde %44 pay ile hisse senedi ve öz kaynak kalemleri belirleyici. Dolayısıyla bilançoların finansman yapısı yalnız bankacılık kredisine değil, ortak sermayesine de dayanıyor.

Kredi kullanan küçük ve orta ölçekli bir işletme için, hane halkının yükümlülüklerinin tamamına yakınının krediden oluşması dikkat çekici: aynı kredi havuzunda bireysel talep de yer alıyor. Hane halkı varlıklarının yaklaşık %54'ü para ve mevduat olduğundan, tasarruf tercihlerindeki değişim bankaların fonlama koşullarına yansıyabilir ve bu da işletme kredilerinin fiyatını etkileyebilir. Yatırım yapmak için dışarıdan kaynak arayan bir şirket açısından ise net borç alımının GSYH'ye oranının %10,2'den %4,6'ya inmesi, sektörlerin o çeyrekte dışarıdan finansman kullanımının azaldığını gösteriyor.

Bloomberg HT'ye göre Türkiye'de yerleşik sektörlerin toplam borcu diğer ülkelerle karşılaştırıldığında düşük seviyede kalıyor.

Finansal IQ değerlendirmesi

Rapordaki iki ölçü birbirinden ayrı okunmalı. Net finansal pozisyon açığı bir stok ölçüsüdür ve yükselmiştir; net borç alımı ise çeyreklik bir akıştır ve gerilemiştir. Bu nedenle tek bir çeyrek verisinden net bir eğilim çıkarmak güçtür.

%92'lik oran kredi ve borçlanma senetlerini kapsar; net pozisyon ise varlık ve yükümlülüklerin tamamına bakar. Borcun uluslararası kıyasta düşük kalması, borçlanma maliyetinin ve vade yapısının önemini ortadan kaldırmaz: aynı borç stoku farklı finansman koşullarında farklı yük oluşturabilir. Hane halkı ile şirketlerin birbirinden farklı konumda olması da, ortalama göstergelerin tek tek işletmelerin durumunu yansıtmayabileceğini hatırlatıyor.

İzlenecekler

• TCMB'nin sonraki Finansal Hesaplar Raporu'nda net finansal pozisyon açığının GSYH'ye oranının %24,7'nin üzerinde mi altında mı kaldığı
• Kredi ve borçlanma senetlerinden oluşan toplam borcun GSYH'ye oranının %92 çevresindeki seyri
• Sektörlerin net borç alımının GSYH'ye oranının %4,6'nın üzerine çıkıp çıkmadığı

Kaynak: Bloomberg HT, 21.10.2026