Dubai'de şirket türleri: mainland, free zone, offshore

Kısaca

Bu ders, Dubai’de mainland, free zone ve offshore seçeneklerini değerlendirirken kuruluş yapısı ile vergi durumunu ayırmayı anlatır. İşletmesini sınır ötesine taşımayı değerlendiren okur için temel mesele, kullanılan şirket adının hangi hukuki ve vergisel bilgileri gerçekten taşıdığını anlamaktır. BAE FTA’nın kurumlar vergisi rehberi, serbest bölgede kurulan şirketlerin de vergi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.

Nasıl işler

Kuruluş çerçevesi ile hukuki kişilik farklı soruları yanıtlar. Mainland ifadesi genel kuruluş mevzuatını, free zone ifadesi ise serbest bölge düzenlemelerini ayırt etmek için kullanılır. FTA rehberi, bu çerçevelerde kurulan ve ayrı hukuki kişiliği bulunan yapıları kurumlar vergisi açısından ele alır.

Tüzel kişilik, kuruluşun sahiplerinden ayrı haklarının, borçlarının ve sorumluluklarının bulunmasıdır. Kuruluşu değerlendirirken önce şirketin hangi düzenlemeye göre oluşturulduğu ve ayrı tüzel kişiliğinin bulunup bulunmadığı belirlenir. Kuruluş belgelerini bu sorularla okumak, bölge adıyla şirketin hukuki biçimini birbirine karıştırmayı önler.

Mainland adı tek başına vergi hesabını açıklamaz. FTA rehberine göre BAE’de kurulmuş veya hukuken tanınmış tüzel kişiler, kurumlar vergisi bakımından yerleşik kişi kapsamında değerlendirilir. Buradaki yerleşiklik, şirketin vergi sistemindeki konumudur; ortağın kişisel yerleşikliği hakkında aynı sonucu vermez.

Free zone, serbest bölge anlamına gelir ve kendiliğinden vergi muafiyeti sağlamaz. FTA rehberi, serbest bölgelerde kurulan tüzel kişileri de BAE’de yerleşik tüzel kişiler kapsamında sayar. Bu nedenle kuruluşun serbest bölgede bulunması, kurumlar vergisi incelemesini sona erdiren bir özellik değildir.

Rehber, gerekli nitelikleri taşıyan serbest bölge kişilerinin belirli gelirleri için özel oran uygulamasından söz eder. Burada kuruluşun gerekli koşulları taşıması ile gelirin uygulama kapsamına girmesi ayrı değerlendirmelerdir. Vergi oranı bakımından güncel değer için resmî kaynağa bakın.

Bu derste kullanılan rehber bölümleri, söz konusu koşulların ve kapsama giren gelirlerin ayrıntılı listesini içermez. Dolayısıyla yalnız serbest bölge kaydına veya müşterinin bulunduğu yere bakarak özel uygulamadan yararlanıldığı sonucuna varılamaz. Gelirin niteliği açıklığa kavuşturulmadan vergi avantajını kuruluş bütçesine yerleştirmek, henüz doğrulanmamış bir varsayımı mali plana taşır.

Offshore ifadesi ayrıca açıklığa kavuşturulmalıdır. Genel kullanımda sınır ötesi şirket yapılanmalarını anlatabilen bu terim, kendi başına belirli bir vergi sonucu göstermez. Kullanılan FTA metinleri offshore kuruluş usullerini, faaliyet izinlerini veya bu adla sunulan yapılara özgü bir muafiyeti açıklamadığından, bunlar hakkında karşılaştırmalı kural çıkarılamaz.

Kuruluş yeri ile fiilî yönetim yeri de ayrılmalıdır. FTA, BAE dışında kurulmuş bir tüzel kişinin etkin biçimde BAE’den yönetilmesi ve kontrol edilmesi durumunda kurumlar vergisi bakımından BAE’de yerleşik sayılabileceğini açıklar. Bu yüzden sınır ötesi yapılanmada yalnız kuruluş belgesinin düzenlendiği ülkeye bakmak yeterli değildir.

Yönetim kararlarının nerede alındığını gösteren kayıtlar, fiilî işleyişi anlamak için kuruluş belgeleriyle birlikte incelenebilir. Bu, burada özel bir zorunlu belge listesi verildiği anlamına gelmez. Amaç, belgelerdeki kuruluş yeri ile işletmenin gerçekten yönetildiği yerin farklı sorular olduğunu görünür kılmaktır.

Şube ile ayrı şirket aynı yapı değildir. FTA rehberi, yerli veya yabancı tüzel kişinin BAE şubesini merkezinin uzantısı olarak değerlendirir. Şubenin ayrı tüzel kişilik sayılmaması, yabancı işletmenin BAE’de vergisel bağlantısının bulunmadığı anlamına gelmez.

Bu noktada daimi işyeri kavramı önem kazanır; kavram, yabancı işletmenin BAE’de vergilendirme açısından dikkate alınan işyeri veya diğer varlık biçimlerini ifade eder. Rehber, hazırlık veya yardımcı nitelikteki faaliyetler için ayrı değerlendirme bulunduğunu açıklar. Bir kişinin BAE’de fiziksel olarak bulunması da tek başına her durumda daimi işyeri oluşturmaz.

Gelirin istisna olması ile şirketin muaf olması farklıdır. FTA rehberinde BAE’de yerleşik kişiden alınan kâr payları için gelir istisnası açıklanır. Yabancı tüzel kişilerden alınan dağıtımlarda ise ortaklık payına ilişkin koşullar gündeme gelir; dolayısıyla bütün kâr payları aynı gerekçeyle değerlendirilmez.

Vergi kapsamındaki kişiler, yükümlülüklerini yıllık beyanname üzerinden kendileri hesaplar ve ödemeyi FTA’ya yapar. Kuruluş seçeneği incelenirken bu sorumluluğun işletme içinde kim tarafından takip edileceği de planlanabilir. Beyan ve ödeme takvimine ilişkin süre, ilgili vergilendirme döneminin sonuyla bağlantılıdır.

Örnek

Bu kurgusal örnekteki tutarlar varsayımsaldır. Serbest bölgede kurulmuş ayrı tüzel kişiliğe sahip bir hizmet şirketinin 180.000 AED hizmet geliri olsun. Şirket ayrıca BAE’de yerleşik başka bir şirketten 20.000 AED kâr payı alsın.

İşletme yöneticisi, kuruluş dosyasına serbest bölge kaydını eklerken gelirleri de ayrı kalemler olarak gösterir. Böylece kuruluşun statüsü ile her gelirin vergi bakımından nasıl ele alınacağı aynı satırda birleştirilmez. FTA rehberindeki yerleşiklik açıklaması, bu şirketin serbest bölgede bulunmasına rağmen kurumlar vergisi çerçevesinde değerlendirilmesini gerektirir.

Hizmet gelirinin özel serbest bölge uygulamasına girip girmediği, yalnız kuruluş adresinden anlaşılamaz. Kâr payı ise rehberdeki yerleşik kişiden alınan dağıtımlara ilişkin istisna açısından ayrıca ele alınır. Bu gelir kaleminin istisna kapsamında değerlendirilmesi, hizmet gelirine aynı sonucu taşımaz.

Yönetici, karşılaştırma dosyasında kuruluş yapısını, gelir sınıflandırmasını ve yanıt bekleyen soruları ayrı tutar. Kullanılan kaynak bölümleri gerekli serbest bölge koşullarını ayrıntılandırmadığı için örnekte vergi tutarı hesaplanmaz. Şirketin tamamına tek bir muafiyet etiketi yapıştırmak yerine, hangi sonucun hangi bilgiye dayandığı görünür olur.

Kontrol listesi

• Kuruluş belgelerinde hukuki biçimi ve bağlı olunan kuruluş düzenlemesini ayrı ayrı belirleyin.
• Yapının ayrı tüzel kişiliği bulunan şirket mi, merkezin uzantısı olan şube mi olduğunu kontrol edin.
• Kuruluş yeri ile fiilî yönetim yerini ayrı sorular olarak inceleyin.
• Serbest bölge kaydı ile özel vergi uygulamasının koşullarını birbirinden ayırın.
• Gelirleri faaliyet ve kâr payı gibi niteliklerine göre karşılaştırma dosyasında ayrı gösterin.
• Offshore adıyla sunulan yapının kuruluş ve faaliyet özelliklerinden hangilerinin henüz doğrulanmadığını işaretleyin.
• Beyan ve ödeme takibinin işletme içinde kimin sorumluluğunda olacağını belirleyin.
• Kuruluş maliyeti, faaliyet izinleri ve ayrıntılı serbest bölge koşulları için bu kaynak bölümlerinin yeterli olmadığını dikkate alın.
• BAE’ye ilişkin vergi açıklamalarını başka ülkelere genellemeyin.

Kaynaklar

• BAE FTA — Corporate Tax genel rehberi
• BAE FTA — Corporate Tax SSS

Son kontrol: 12.10.2026

Uyarı

Bu ders genel bilgi amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Al-sat önerisi, hedef fiyat ya da kişiye özel yönlendirme içermez.

Vergi, muhasebe ve hukuki sonuçlar işletmenizin durumuna göre değişir; karar vermeden önce mali müşavirinize danışın. Güncel oran, tutar ve tarihler için yukarıdaki resmî kaynaklara bakın.