Uluslararası Ödemeler Bankası: Yapay zekâ yatırım değerinin %55,2'si sektör içinden

Ne buldu

Yapay zekâ firmalarına gelen yatırım değerinin %55,2'sini, Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) raporuna göre, diğer yapay zekâ firmaları sağlıyor. BIS, yatırım ilişkilerinin yanı sıra firmalar arasındaki ürün satışı ve finansman bağlantılarını da ele alıyor.

• BIS, yapay zekâ firmalarına gelen yatırım değeri içinde diğer yapay zekâ firmalarından sağlanan bölümün payını %55,2 olarak bildiriyor (s. 5).
• BIS, yapay zekâ firmalarının 2021-2025 arasındaki yatırım işlemlerini değer bazında ele alıyor. Rapora göre, hedef şirketin de yapay zekâ firması olduğu işlemlerin bu değer içindeki payı %28,7 (s. 3).
• Raporda, döngüsel yatırım ilişkilerinin %73'ünün kaynağı olarak hesaplama hizmeti veya altyapı sağlayan yapay zekâ firmaları belirtiliyor (s. 6).
• Rapora göre, çoğu ilişkide (%64) bir yapay zekâ firması, hem yatırım yaptığı hem de ürünlerini sattığı başka bir yapay zekâ firmasıyla bağlantılı (s. 5).
• BIS, 2021-2025 arasında yapay zekâ firmaları arasında 972 yatırım ilişkisi saptadığını bildiriyor (s. 5).

BIS, hesaplama, bulut ve ilgili altyapı gibi bazı yapay zekâ alt pazarlarında müşteri ile tedarikçi arasındaki bağlantıları da ele alıyor. Rapora göre, bu müşteri-tedarikçi ilişkilerinin %15,2'sine finansman ilişkisi de eşlik ediyor (s. 6).

Türkiye için anlamı

Rapor Türkiye'yi ayrıca ele almıyor. Türkiye'deki işletmeler için BIS'in 2021-2025 döneminde değer bazında %28,7 olarak bildirdiği sektör içi yatırım payı, finansmanın hangi şirket grubuna yöneldiğini izlemek açısından bir ölçü sunuyor (s. 3). BIS'in aynı dönemde saptadığı 972 yatırım ilişkisi ise işletmelerin sektör içindeki finansman bağlantılarını ilişki sayısı üzerinden okumasına olanak veren ölçüyü oluşturuyor (s. 5). Her iki ölçü de raporun kendi dönem ve hesaplama tabanına bağlı olarak okunmalıdır.

Yöntem ve kapsam

Rapor, 2021-2025 dönemine ait yatırım ilişkilerini kapsıyor ve BIS personeli tarafından yazıldı. Yöntem ve örneklem raporda belirtilmiyor. Yukarıdaki oranların ve sayıların tamamı BIS'in raporundaki ölçümlere dayanıyor.

Sınırlılıklar

BIS, aynı işlemdeki yatırım tutarının yatırımcılar veya hedef şirketler arasında nasıl paylaşıldığının gözlenemediğini belirtiyor (s. 5).

BIS'e göre, firmaların bildirdiği talebin bir bölümü döngüsel ilişkiler nedeniyle kendi finansman kararlarına bağlı hale geliyor (s. 7). Rapor, gelir artışı ve nihai kullanıcı talebi firmaların beklentilerinin altında kaldığında yapay zekâ alanında da benzer bir dinamiğin yaşanabileceğini belirtiyor (s. 7). BIS, yapay zekâ kaynaklı yükselen küresel hisse senedi değerlemeleri ortamında bu durumun finansal piyasalarda önemli oynaklığa yol açabileceği riskine işaret ediyor (s. 7).

BIS, döngüsel ilişkilerin firmaların ticari ve finansal risk maruziyetleri arasındaki korelasyonları artırabileceğini belirtiyor (s. 7). Rapora göre, yapay zekâ altyapısının finansmanında özel kredi ve özel amaçlı araç kullanımının artması riskleri büyütebilir (s. 8). BIS, bu düzenlemelerin şeffaf olmayan yapısının izleme ve denetimi zorlaştırdığını da belirtiyor (s. 8).

Raporun künyesi

• Hazırlayan: Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) personeli tarafından yazıldı.
• Rapor: Circular relationships among AI firms
• Yayın tarihi: 1 Ekim 2026
• Veri dönemi: 2021-2025
• Yöntem: Raporda belirtilmemiş
• Örneklem: Raporda belirtilmemiş
• Sponsor/finansman: Raporda belirtilmemiş
• Sınırlılıklar: Aynı işlem içinde işlem değerinin yatırımcılar veya hedefler arasındaki dağılımı gözlenemiyor.
• Okunan sayfalar: s. 1–8 (raporun toplam 8 sayfası)
• Lisans notu: Bulgular raporun aslından Türkçe özetlenmiştir; çeviri değildir, tablo ve grafikler aktarılmamıştır.
• Derleyen: Finansal IQ Araştırma Masası

Kaynak: BIS Yayınlar, 01.10.2026